Okres wakacji to czas, w którym często wypoczywamy łonie natury.
Spacerując po borach i lasach mieszanych w letnie miesiące i spoglądając na pnie sosen i świerków możemy dostrzec biało-szare motyle. To owady doskonałe brudnicy mniszki (Lymantria monacha L.)

     Właśnie w lipcu i sierpniu ma miejsce rójka tego motyla. Gradacja to zjawisko masowego, często wielkopowierzchniowego, przybierającego rozmiar klęski, występowania szkodliwych owadów, odznaczającego się stopniowym wzrostem liczebności (progradacja), a po osiągnięciu pewnego poziomu również stopniowym jej spadkiem (retrogradacja).
Gradacja jest procesem rozwijającym się stopniowo, zwykle
w ciągu kilku lub kilkunastu lat.
[Instrukcja Ochrony Lasu] Brudnica mniszka potrafi występować masowo w naszych lasach. Z  biologii tego skrzydlatego owada warto wiedzieć, że samice składają jaja w spękaniach kory lub między jej łuskami. W kwietniu i maju następnego roku wylęgają się gąsieniczki, które około przez pięć dni pozostają skupione w miejscu wylęgu. Takie skupiska gąsieniczek leśnicy nazywają lusterkami. Młode gąsieniczki wędrują następnie w korony drzew, gdzie żerują na kwiatostanach męskich, młodych igłach i zielonej korze pędów. Gdy brakuje pokarmu, gąsieniczki opuszczają się na pasmach przędzy z koron. Często porywa je wtedy wiatr i przenosi na znaczne odległości.

     O obecności gąsienic brudnicy mniszki w koronach sosen i świerków świadczą opadające na dno lasu niezużyte części igieł. Intensywne żerowanie trwa do przełomu czerwca i lipca, kiedy to dochodzi do przepoczwarzenia się motyli. I tak cały cykl rozwojowy się zamyka. Generacja jest zatem jednoroczna, czyli pełen rozwój następuje podczas jednego roku.

     Gradacje brudnicy zanikają po paru latach nawet bez udziału człowieka. Przyczynia się do tego wirusowa choroba gąsienic tzw. krysztalica. Gąsienice, które są zarażone wirusem krysztalicy, wędrują w korony drzew na żer, gdzie jednak masowo giną, ponieważ tracą chęć do pobierania pokarmu.  

    Niestety większość borów iglastych dotkniętych gołożerami spowodowanymi przez gąsienice brudnicy mniszki zamiera, dlatego ten swoją drogą piękny owad to najgroźniejszy liściożerny szkodnik naszych lasów.


Źrodło:
Owady - G. Amann, Multico, 1994, Warszawa
Drzewa iglaste i owady na nich żerujące - J. Stocki, Multico, 2000, Warszawa

Gołożer, czyli żer pełny. Całkowite ogołocenie drzew z liści lub igieł na skutek żerowania szkodliwych owadów. Wczesne żery pełne drzew iglastych powodują ich silne osłabienie lub zabicie. [Mała Encyklopedia Leśna]